Tặng quà Tết là một phần không thể thiếu của Tết Nguyên Đán – ngày lễ quan trọng nhất của người Việt. Tuy nhiên, không phải ai cũng biết rằng văn hóa tặng quà Tết có lịch sử hàng nghìn năm, gắn liền với văn minh lúa nước, tín ngưỡng tổ tiên và sự phát triển của xã hội Việt Nam qua từng thời kỳ. Bài viết dưới đây giúp bạn hiểu sâu hơn về lịch sử, ý nghĩa và quá trình phát triển của phong tục biếu tặng Tết từ xa xưa đến hiện đại.
📌 Nguồn gốc văn hóa tặng quà Tết – Bắt đầu từ văn minh lúa nước
Phong tục tặng quà Tết không xuất hiện đột ngột mà hình thành từ thời đại nông nghiệp cổ xưa, khi người Việt sống quần tụ theo làng xã và lấy trồng trọt làm nghề chính.
🌾 1. Xuất phát từ lễ vật dâng tổ tiên
Trong những ngày đầu năm, người dân chuẩn bị lễ vật gồm nếp, trái cây, bánh trái để cúng trời đất và tổ tiên.
Sau khi chuẩn bị lễ, họ thường mang một phần lễ vật sang biếu người thân, hàng xóm như cách chia sẻ sự sung túc và cầu chúc năm mới may mắn.
🤝 2. Tặng quà để gắn kết cộng đồng
Tết là dịp sum vầy, nên việc trao nhau sản vật trong làng giúp tăng sự gắn bó, tạo nên tinh thần tương trợ và đoàn kết.
Những món quà thời kỳ này rất mộc mạc: gạo nếp, khoai, bánh, rượu, gà quê.
📌 Đây được xem là khởi nguyên của văn hóa tặng quà Tết ở Việt Nam.
🏯 Thời phong kiến – Tặng quà Tết trở thành phong tục chuẩn mực (thế kỷ XI – XIX)
Khi xã hội phong kiến hình thành và phát triển, phong tục tặng quà Tết trở nên chuẩn hóa và mang tính nghi lễ hơn.
👨👩👧👦 Trong dân gian
Con cháu mang quà Tết về biếu cha mẹ, gọi là “lễ Tết”.
Hàng xóm, láng giềng trao đổi bánh chưng, mứt, rượu, thịt muối.
Việc tặng quà phản ánh giá trị hiếu đạo, tình làng nghĩa xóm.
👑 Trong triều đình
Vua ban tặng phẩm Tết cho các quan và gia đình công thần: lụa, vàng bạc, rượu ngon.
Các địa phương dâng cống phẩm về kinh thành, tạo nên nét đặc trưng trong quan hệ chính trị và xã hội.
📌 Giai đoạn này đánh dấu việc quà Tết trở thành một phần chính thức trong đời sống văn hóa và nghi lễ của người Việt.
🧧 Giai đoạn cận đại – Văn hóa tặng quà chịu ảnh hưởng phương Tây (thế kỷ XX)
Từ đầu thế kỷ XX, nhất là thời Pháp thuộc, văn hóa tặng quà Tết bắt đầu thay đổi:
🎁 Xuất hiện giỏ quà kiểu phương Tây
Các sản phẩm như rượu vang, bánh quy hộp thiếc, trà hộp bắt đầu xuất hiện.
Quà Tết trở nên đa dạng hơn và mang yếu tố thương mại.
🏙 Phổ biến trong giới công chức và thị dân
Tặng quà không chỉ trong gia đình mà còn mở rộng ra quan hệ công sở, giao dịch xã hội.
Giỏ quà Tết dần trở thành biểu tượng của sự trang trọng và tinh tế.
🛍️ Thời hiện đại – Quà Tết kết hợp truyền thống và xu hướng mới (từ 1986 đến nay)
Từ thời kỳ Đổi Mới, kinh tế phát triển mạnh, văn hóa tặng quà Tết chuyển mình rõ rệt.
🍷 Quà Tết trở thành ngành kinh doanh lớn
Hàng trăm thương hiệu cung cấp giỏ quà, hộp quà thiết kế riêng.
Rượu vang, quà sức khỏe, đặc sản vùng miền trở thành xu hướng.
🧧 Doanh nghiệp tặng quà đối tác – khách hàng
Tặng quà vừa là lời tri ân, vừa giúp duy trì quan hệ làm ăn và xây dựng thương hiệu.
🌱 Quà Tết xanh – trào lưu mới
Sản phẩm hữu cơ, bao bì giấy, túi vải thân thiện môi trường được ưa chuộng.
Gắn kết nét đẹp truyền thống với lối sống bền vững.
🎀 Ý nghĩa xuyên suốt của việc tặng quà Tết
Dù qua bao thời kỳ, bản chất của quà Tết vẫn giữ nguyên 3 giá trị cốt lõi:
❤️ 1. Tri ân và hiếu kính
Gửi lời cảm ơn cha mẹ, thầy cô, người thân.
🤝 2. Gắn kết xã hội
Củng cố quan hệ gia đình, làng xóm và công việc.
🌟 3. Cầu chúc may mắn, thịnh vượng
Mỗi món quà mang theo ước vọng năm mới an lành, đủ đầy.
📌 Từ sản vật quê mùa đến quà Tết cao cấp – Sự thay đổi theo thời gian
Thời Văn minh lúa nước: Nếp, bánh, trái cây - Mộc mạc, chia sẻ sự sung túc.
Thời Phong kiến: Bánh chưng, rượu, thịt muối, lụa - Mang tính nghi lễ và hiếu đạo.
Thời Cận đại: Bánh kẹo hộp, rượu phương Tây - Ảnh hưởng văn hóa phương Tây.
Thời Hiện đại: Rượu vang, quà sức khỏe, hộp quà cao cấp - Kết hợp giá trị truyền thống và sang trọng.
✨ Lịch sử văn hóa tặng quà Tết là hành trình dài hàng nghìn năm, phản ánh sự phát triển của xã hội Việt Nam. Từ những sản vật giản dị đến những hộp quà sang trọng, giá trị sâu xa nhất vẫn luôn là tấm lòng – sự tri ân – lời chúc bình an gửi gắm trong mỗi món quà.
